Yayınların Arşivlenme Gerekçesi

Kurumsal akademik arşivler, kurumsal arşivin bağlı bulunduğu kurumun bünyesinde üretilen kitap, makale, tez, bildiri, rapor gibi tüm akademik kaynakları uluslararası standartlarda dijital ortamda depolamayı, etkisini artırmak için telif haklarına uygun olarak Açık Erişime sunmayı amaçlar. Üniversiteler bünyesinde üretilen yayınların kurumsal akademik arşivlerde depolanmasının önünde hiçbir engel bulunmamaktadır. Hatta bu yayınların kurumsal akademik arşivlerde depolanması yasal bir zorunluluktur.


Bir devlet veya vakıf üniversitesi bünyesinde çalışan araştırmacıların yayınları 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve araştırmacının iş yeriyle yaptığı sözleşme çerçevesinde kurumsal akademik arşivlerde depolanır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 4/c, 12/c, 42/c ve 42/d maddeleri şu şekildedir:

Madde 4 - Yükseköğretimin Amacı:
“c) Yükseköğretim kurumları olarak yüksek düzeyde bilimsel çalışma ve araştırma yapmak, bilgi ve teknoloji üretmek, bilim verilerini yaymak, ulusal alanda gelişme ve kalkınmaya destek olmak, yurt içi ve yurt dışı kurumlarla İş birliği yapmak suretiyle bilim dünyasının seçkin bir üyesi haline gelmek, evrensel ve çağdaş gelişmeye katkıda bulunmaktır.”

Madde 12 - Yükseköğretim Kurumlarının Görevi:
“c) Türk toplumunun yaşam düzeyini yükseltici ve kamu oyunu aydınlatıcı bilim verilerini söz, yazı ve diğer araçlarla yaymak.”

Madde 42 - Kurumlariçi Bilimsel Denetim:
“c) Her öğretim elemanı, bilimsel araştırmalarının, yayınlarının ve verdiği dersleriyle yönettiği seminerlerin ve uygulamalarının listesini, yurt içinde ve dışında yapılan bilimsel kongrelerdeki tebliğlerin birer örneğini, bağlı bulunduğu birim yöneticisinin aracılığıyla rektörlüğe sunmak zorundadır. Yayımlanmayan eserlerin daktilo ile yazılmış birer kopyası verilir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun eser sahibine tanıdığı haklar saklıdır."

“d) (Değişik: 17/8/1983 - 2880/23 md.) Öğretim elemanlarının bilimsel yayınlan için üniversitelerde ve Yükseköğretim Kurulunda özel arşiv tutulur.”

Üniversitelerin kurumsal akademik arşivlerinde, kurum araştırmacılarının yayınlarının depolaması 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'yla verilmiş bir görevdir. Bu nedenle, bir üniversite adına, hangi mecrada olursa olsun üretilmiş yayınları kurumsal akademik arşivlerde depolamanın önünde hiçbir engel yoktur. Bilindiği üzere üniversitelerde kurumsal akademik arşiv yönergeleri ya da politikaları 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 4/c, 12/c, 42/d ve 42/c maddeleri dayanılarak hazırlanmaktadır.

Devlet veya vakıf üniversitesi bünyesinde çalışan araştırmacılar bağlı bulundukları kuruma belli mevzuatlar çerçevesinde bağlı olarak çalışır. Bu nedenle yapmış oldukları araştırma sonuçlarının (makale, bildiri, kitap vb.) telifini kurumundan izinsiz bir yayınevine devredemezler. Kurumundan izinsiz yapılan devirlerde iş akdinin dikkate alınmaması nedeniyle de yayıncıyla yapılan sözleşmeler geçerli sayılamaz. Araştırmacılar yayıncılarla yaptıkları sözleşmede bu hususa dikkat etmelidir.

Kurumsal akademik arşivlerde yayınlar depolanırken dikkat edilmesi gereken en önemli husus erişim şeklinin belirlenmesidir. Yani depolanan yayın Açık Erişim, Ambargolu Erişim, Sınırlı Erişim veya Kapalı Erişim seçeneklerinden uygun olan birisi ile depolanmalıdır. Bir yayının kurumsal akademik arşivde depolanması 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 42/c maddesinde de belirttiği gibi araştırmacının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndan doğan haklarını engellemez. Sonuç olarak bir üniversiteye bağlı olarak çalışan bir araştırmacının eserlerini kurumun akademik arşiv sisteminde telifine uygun olarak depolamanın önünde bir engel bulunmamaktadır. 



İletişim:
Topkapı Mahallesi 
Kahalbaşı Sokak
No: 31/1, 34093,
Fatih, İstanbul , Türkiye
Tel.: +90 212 528 85 41
Faks: +90 212 528 85 47
idealdspace@idealkultur.com
http://www.idealkultur.com